Mùa mưa lũ luôn mang đến nhiều thử thách khắc nghiệt cho ngành vận tải thương mại. Điều kiện mặt đường trơn trượt, tầm nhìn suy giảm và nguy cơ ngập nước diện rộng không chỉ làm gia tăng rủi ro tai nạn giao thông mà còn dễ gây ra các sự cố kỹ thuật tốn kém cho phương tiện.
Việc chủ động nắm vững các kỹ thuật lái xe an toàn cùng quy trình kiểm tra, chăm sóc xe bài bản là yếu tố then chốt giúp các doanh nghiệp và bác tài duy trì hiệu suất vận hành, bảo vệ tài sản cũng như đảm bảo an toàn suốt hành trình.
Foton Việt Nam cùng ADCV xin chia sẻ đến Quý doanh nghiệp và các bác tài cẩm nang an toàn: Những điều cần chú ý khi vận hành xe tải trong mùa mưa.
1. ĐẶC THÙ KỸ THUẬT VẬN HÀNH VÀ THÁCH THỨC DÀNH RIÊNG CHO XE TẢI TRONG MÙA MƯA
Thách thức an toàn khi vận hành xe tải mùa mưa lũ
Vận hành xe tải trọng lớn trong điều kiện thời tiết mưa bão đặt ra hàng loạt thách thức kỹ thuật đòi hỏi người lái phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng:
- Tầm nhìn bị hạn chế nghiêm trọng: Mưa lớn, sương mù kết hợp với bùn đất văng lên từ các phương tiện cùng lưu thông khiến khả năng quan sát của tài xế giảm sút. Kính chắn gió diện tích lớn của xe tải rất dễ bị bám bẩn nếu hệ thống gạt mưa không hoạt động hiệu quả.
- Mặt đường giảm độ ma sát: Nước mưa làm giảm độ bám giữa lốp xe và mặt đường, gia tăng khoảng cách phanh và làm tăng nguy cơ trượt ngang, mất lái khi ôm cua hoặc phanh gấp.
- Rủi ro thủy kích và hư hỏng động cơ: Khi di chuyển qua các đoạn đường ngập sâu, nếu không kiểm soát tốt dải tốc độ và vòng tua máy, nước mưa có thể tràn vào cổ hút gió gây nên hiện tượng thủy kích làm gãy tay biên, vỡ lốc máy và ngưng trệ hoạt động của xe.
- Thiệt hại tài sản và hàng hóa: Nước mưa lọt vào thùng xe không chỉ gây hư hỏng trực tiếp cho các mặt hàng nhạy cảm như nông sản, linh kiện điện tử, hàng tiêu dùng mà còn làm tăng tải trọng xe ngoài kiểm soát. Ngoài ra, đọng nước ở các khe máng cabin có thể tràn ngược gây chập cháy hệ thống điện.
Đặc thù kỹ thuật vận hành dành riêng cho xe tải trong mùa mưa
Bên cạnh các thách thức chung, xe tải thương mại có trọng tải lớn, kích thước cồng kềnh và cấu tạo kỹ thuật phức tạp đòi hỏi bác tài phải thấu hiểu các đặc thù kỹ thuật riêng biệt của xe:
- Tải trọng động và hiện tượng trượt nước (Aquaplaning): Xe tải chở đầy hàng có lực nén lớn giúp bám đường tốt hơn nhưng khoảng cách phanh lại kéo dài hơn rất nhiều. Ngược lại, khi xe chạy rỗng (không tải), diện tích tiếp xúc của lốp toàn phần kết hợp trọng lượng xe nhẹ làm xe rất dễ bị “nổi bánh” trên mặt nước, dẫn đến văng đuôi hoặc mất lái khi phanh gấp.
- Diện tích cản gió ngang lớn: Các dòng xe tải thùng mui bạt hay thùng kín (như Aumark S70L thùng 6.3m) có vách thùng cao. Khi gặp gió quật ngang trên cầu lớn, đường đèo cao hoặc cánh đồng trống, lực gió tác động lên thùng xe có thể làm chao đảo vô-lăng, gây hiện tượng lệch làn đột ngột.
- Cơ chế hoạt động của Phanh khí nén & Phanh xả khí (Exhaust Brake): Phanh khí nén có độ trễ nhất định. Nếu rà phanh chân liên tục khi đường trơn hoặc đổ dốc dài, bình khí nén dễ bị sụt áp. Ngoài ra, việc lạm dụng phanh cúp-pô/phanh xả khí trên mặt đường quá trơn trượt hoặc khi chạy xe rỗng có thể gây khóa cứng đột ngột cụm bánh chủ động phía sau, khiến xe bị văng đuôi hoặc gập cabin (Jackknifing).
- Vị trí hệ thống xử lý khí thải Euro 5: Các dòng xe tải thế hệ mới trang bị hệ thống xử lý khí thải Euro 5 với bầu lọc SCR, bình chứa dung dịch U-rê (AdBlue) và cụm cảm biến NOx đặt tương đối thấp dưới khung gầm. Khi đi qua vùng ngập sâu, nước bẩn xâm nhập vào các cảm biến này có thể khiến ECU báo lỗi và tự động giới hạn công suất động cơ (làm lịm máy).
2. KỸ THUẬT LÁI XE TẢI AN TOÀN TRONG TRỜI MƯA BÃO
Kỹ thuật vận hành xe khi đang di chuyển dưới trời mưa
- Duy trì khoảng cách an toàn lớn hơn: Bác tài nên tăng khoảng cách với xe phía trước lên gấp đôi so với điều kiện đường khô ráo để phòng trường hợp phanh gấp, đồng thời chủ động điều chỉnh lực phanh tùy thuộc vào trạng thái xe có tải hay chạy rỗng.
- Kỹ thuật dùng phanh xả khí (Exhaust Brake): Khi di chuyển trên đường cực kỳ trơn trượt hoặc khi xe đang chạy rỗng, bác tài hạn chế lạm dụng phanh cúp-pô/phanh xả khí. Thao tác an toàn nhất là nhấp nhả phanh chân nhẹ nhàng kết hợp gạt về số thấp để giảm tốc.
- Ứng phó với gió ngang: Khi đi qua cầu lớn, đường đèo cao hoặc đoạn đường trống có gió mạnh, bác tài hãy giảm tốc độ và giữ chặt vô-lăng bằng cả hai tay. Đối với xe thùng mui bạt chạy rỗng, tài xế nên phủ và siết chặt bạt che để giảm diện tích cản gió.
- Bật đèn chiếu sáng đúng cách: Bác tài hãy bật đèn chiếu gần (đèn cốt) hoặc đèn sương mù ngay cả khi mưa nhỏ hay trời âm u. Tài xế tuyệt đối không bật đèn chiếu xa (pha) gây chói mắt cho xe ngược chiều.
- Kỹ thuật đổ đèo/đổ dốc mùa mưa: Bác tài cần tuân thủ nguyên tắc “Lên số nào, xuống số đó”. Người lái hãy quan sát đồng hồ áp suất khí nén liên tục, tuyệt đối không tắt máy thả trôi xe hoặc rà phanh chân liên tục gây nóng cháy má phanh.
- Tập trung quan sát vết bánh xe trước & Điểm mù: Tài xế nên quan sát đường đi của xe phía trước để né tránh hố sâu ẩn dưới nước. Khi lùi xe vào kho bãi dưới mưa, bác tài cần lau sạch gương chiếu hậu và nhờ phụ xe xuống hướng dẫn tín hiệu từ bên ngoài.
Kỹ thuật di chuyển qua các đoạn đường ngập nước
- Đánh giá độ sâu & Giới hạn an toàn: Nếu mực nước ngập vượt quá nửa bánh xe (hoặc cao hơn cổ hút gió/tâm bánh xe), bác tài tuyệt đối không cố chấp vượt qua.
- Tắt tải phụ, giữ số thấp và ga cao: Trước khi vào vùng ngập, tài xế hãy tắt toàn bộ các thiết bị không cần thiết như điều hòa (A/C) để giảm tải cho động cơ. Bác tài nên chuyển về số thấp (Số 1 hoặc 2), giữ vòng tua máy cao và duy trì chân ga đều đặn để tránh nước hút ngược vào ống xả.
- Tránh sóng nước từ xe ngược chiều: Tài xế cố gắng không đi song song hoặc đối đầu với xe ngược chiều trong vùng ngập nhằm tránh sóng nước hắt ngược lên capo tràn vào họng hút gây hỏng động cơ.
- Lưu ý mép sàn xe & Hệ thống Euro 5: Nếu quan sát thấy nước ngập vượt quá mép sàn cabin, bác tài tuyệt đối không mở cửa để tránh nước tràn vào khoang lái. Người lái cũng nên tránh để xe ngập quá sâu chạm vào cụm cảm biến NOx và bộ lọc SCR dưới gầm.
- Không đề nổ khi xe bị chết máy: Trường hợp xe tắt máy giữa vùng ngập, bác tài tuyệt đối không được khởi động lại động cơ dưới bất kỳ lý do gì nhằm tránh nguy cơ thủy kích làm gãy tay biên, vỡ lốc máy.
- Rà phanh sau khi thoát ngập: Bác tài hãy đạp nhẹ chân phanh liên tục trên một quãng ngắn sau khi qua khỏi vùng ngập để ma sát sinh nhiệt làm khô đĩa phanh và khôi phục lực phanh tiêu chuẩn.
Nguyên tắc dừng đỗ xe an toàn & Xử lý khi xe bị ngập
- Chọn vị trí dừng đỗ an toàn: Bác tài hãy tích cực di chuyển xe đến những vùng đất cao ráo. Tài xế tuyệt đối không dừng đỗ xe dưới tán cây lớn, gần các công trình xây dựng không kiên cố, chân taluy hoặc khu vực có nguy cơ sạt lở cao.
- Xử lý khi xe bị ngập nước tại chỗ đỗ: Nếu xe không may bị ngập nước khi đang dừng đỗ, bác tài hãy lập tức rút cọc âm (-) của bình ắc quy để tránh chập mạch hệ thống điện, tuyệt đối không đề nổ di chuyển xe và gọi ngay cho trung tâm cứu hộ.
Nắm vững các kỹ thuật lái xe và thấu hiểu đặc thù vận hành của dòng xe tải thương mại là bước đầu tiên giúp các bác tài chủ động ứng phó với những tình huống nguy hiểm trên đường mùa mưa bão. Tuy nhiên, để đảm bảo mỗi chuyến hàng vận hành suôn sẻ, an toàn và bảo vệ tối đa giá trị tài sản, công tác kiểm tra kỹ thuật định kỳ, phương án bảo vệ hàng hóa cùng quy trình bảo dưỡng xe bài bản cũng đóng vai trò quyết định không kém.
Mời Quý doanh nghiệp và các bác tài đón đọc tiếp Phần 2: Kỹ thuật kiểm tra phương tiện, Bảo vệ hàng hóa & Quy trình bảo dưỡng xe tải mùa mưa tại Trạm 3S Foton DCC.
Nếu Quý khách hàng cần tư vấn thêm về kỹ thuật vận hành hoặc đăng ký lịch kiểm tra xe trước mùa mưa bão, xin vui lòng liên hệ Hệ thống Đại lý trên toàn quốc:
- 🌐 Tra cứu hệ thống Đại lý ủy quyền Foton toàn quốc: https://foton-dcc.vn/he-thong-dai-ly
- 📞 Hotline tư vấn kỹ thuật & Cứu hộ 24/7: 1900 633993